BANA ŞARAP GETİR DE NEREYE GİDERSEN GİT!

Kitap: Rubailer

Yazar: Ömer Hayyam

Sayfa: 80

Yayın: Sis Yayıncılık

Yazar Hakkında Bilgi

İranlı astronom, bilim adamı, şair ve filozoftur. Atalarının mesleği çadırcı olduğu için “Hayyam” adıyla anılmıştır. Yaşadığı dönemde dönemin ünlü veziri Nüzamü’l Mülk ve Hasan Sabbah ile aynı medresede eğitim gördüğü rivayet edilir.

Matematik ve tıp alanlarında da önemli eserleri bulunmaktadır. İbni Sina’dan sonra Doğu’nun yetiştirdiği en önemli bilgin kabul edilmiştir. Fakat daha çok şair yönüyle meşhur olmuştur. İran ve doğu edebiyatında rubai türünün kurucusu olmuştur. Rubailerinin sayısının 200’e yakın olduğu bilinmektedir.

Yaşadığı dönemin İslam dünyasında, aklı ve düşünceyi reddeden bir yapının oluşması karşısında akıldan yana tavır sergilemiştir. Ona göre akıl, en şaşmaz ölçüdür. Gerçeğe ancak akıl yolu ile ulaşılabilir.

Güneş yılı esasına göre hazırlanan Celali Takvimi’nin komisyon başkanlığını yapan Ömer Hayyam, m. 1136 yılında vefat etmiştir.

Dörtlüklerinin konusu aşk, şarap, dünya, insan hayatı, yaşama sevinci ve içinde bulunduğumuz geçici dünyanın tadını çıkarma gibi insanla sıkı bağlantılı olan gerçek eylem ve davranışlardır. Birkaç tanesini örnek olarak aktaralım:

*Ayık olduğum zaman neşeden çok uzağım

Sarhoş olduğum zaman aklım fikrim azalır

Ayıkla sarhoşluk arası bir hal var ki,

Ona can defa, işte bütün hayat ondadır.

*Meyhanede dün bir ihtiyar gördüm

Dedim: Gidenlerden bir haber versen?

Dedi: Bizim gibi çok kimse gitti,

Hiçbiri dönmedi şarap iç sen.

*Biz şaraba eskidir, yenidir hiç demeyiz

Cenneti bir buğdaya sattık, oraya sen git!

Diyorsun ki ölürsem nereye gideceğim?

Bana şarap getir de nereye gidersen git.

*Şarap içmek, hoş vakit geçirmek ayinimdir

Dinden ve dinsizlikten uzak olmak dinimdir.

*Mademki bu kervansarayda kalıcı değilim

Şarapsız güzelsiz yaşamak hatadır derim.

Genel Değerlendirme

Şiir insanın gönül dünyasını, kafa yapısını, duygularını, düşüncelerini en güzel şekilde yansıtan muazzam bir sanattır. Bu sanatla az çok ilgilenen herkes, şiir sahibinin karakterini şiirlerinden rahatlıkla çıkarabilir.

Ömer Hayyam’ın rubailerini okuduğumuzda karşımıza çıkan imgeler, benzetmeler, kullandığı sözler ve metaforlar zihin dünyasının biraz uçlarda olduğunu bize gösteriyor. Derbeder, günü kurtaran, belki de ayyaş, zevk peşinde koşan ve hiçbir şey takmayan bir insan tiplemesini görür gibi oluyoruz. Özellikle şarap ve aşk gibi kelimeleri sıklıkla kullanması bu durumu destekler niteliktedir.

Edebiyattaki kimliği bir kenara bırakılacak olursa, diğer ilim dallarında yaptığı çalışmalar ve ortaya attığı birtakım düşünceler onun ne kadar da büyük bir âlim olduğunu bizlere göstermektedir.

O yüzden bizim takip ettiğimiz yol, orta yoldur. Dolayısıyla eleştirilen noktaları var diye tüm artıları görmezden gelip kalem çekmek, değersiz görmek ya da o kişiyi itibarsızlaştırmak doğru olan bir davranış değildir.

Hazır Ömer Hayyam’ın rubailerinden örnekler getirmişken bir tane de biz ekleyip bu değerlendirmeyi sonlandırmış olalım.

Sen ki, gülsün.

Şen bir gülsün.

Sen gülümse ki,

Herkes gülsün…

Mazharî